مجله چشم انداز شماره ۶۲ تیر و مرداد ۱۳۸۹

در بخش نخست، (توسعه و تله تاریخ) در شماره ۶۱ نشریه بحث بر سر اثبات این موضوع بود که جوامع در عملکرد امروزشان مقید به عملکرد تاریخی گذشته خود هستند و رفتارهای دیروزی، عملکرد امروز آنها را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. درنتیجه توسعه که عبارت است از تغییر الگوهای نهادی و سازمانی یک جامعه و از الگویی به الگوی دیگر رفتن، نشان می‌دهد که جوامع در مسیرشان به شدت وابسته به مسیر طی شده و تاریخی خود هستند و بنابراین آزادی برای انجام هر کاری ندارند، به عبارت دیگر نمی‌توانند تصمیم‌ بگیرند که به‌طور ناگهانی توسعه‌یافته شوند. این امر شدنی نیست، البته شناخت عمیق نهادهای تاریخی و شناخت شیوه تغییر نهادها و سازمان‌ها، این امکان را به‌وجود می‌آورد که تاریخ را چند بار تکرار نکنیم و هزینه‌های اجتماعی زیادی نپردازیم تا مشکلات را حل کنیم. در بخش حاضر باعنوان «نهادهای غارتی و توسعه» بحث بر سر این است که کشورهای توسعه‌یافته از نظر تاریخی دارای چه نهادها و سازمان‌هایی بودند و در چه شرایطی و چگونه این نهادها و سازمان‌ها تغییر کردند و از چه مسیرهای نهادی عبور کردند که توسعه را امکان‌پذیر ساخته است. در همین مقاله به این نکته هم پرداخته شده که آیا ایران شرایط عبور نهادی برای توسعه را دارد یا خیر؟ و در چه شرایطی می‌تواند موانع توسعه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی را پشت سر بگذارد؟ بنابراین مقاله جوامع از مراحلی عبور کرده‌اند تا به توسعه دست یابند؛ از مرحله دولت طبیعی نابالغ به دولت طبیعی بالغ و همچنین شرایط آستانه‌ای برای عبور و سپس ورود به توسعه. به نظر می‌رسد این مقاله مدعی است که ایران هنوز از شرایط جامعه هرج‌ومرج و دولت طبیعی نابالغ عبور نکرده، چه رسد به مراحل بعدی.

دانلود مقاله