مجله چشم انداز شماره 62 تیر و مرداد 1389

در بخش نخست، (توسعه و تله تاريخ) در شماره 61 نشريه بحث بر سر اثبات اين موضوع بود كه جوامع در عملكرد امروزشان مقيد به عملكرد تاريخي گذشته خود هستند و رفتارهاي ديروزي، عملكرد امروز آنها را تحت‌تأثير قرار مي‌دهد. درنتيجه توسعه كه عبارت است از تغيير الگوهاي نهادي و سازماني يك جامعه و از الگويي به الگوي ديگر رفتن، نشان مي‌دهد كه جوامع در مسيرشان به شدت وابسته به مسير طي شده و تاريخي خود هستند و بنابراين آزادي براي انجام هر كاري ندارند، به عبارت ديگر نمي‌توانند تصميم‌ بگيرند كه به‌طور ناگهاني توسعه‌يافته شوند. اين امر شدني نيست، البته شناخت عميق نهادهاي تاريخي و شناخت شيوه تغيير نهادها و سازمان‌ها، اين امكان را به‌وجود مي‌آورد كه تاريخ را چند بار تكرار نكنيم و هزينه‌هاي اجتماعي زيادي نپردازيم تا مشكلات را حل كنيم. در بخش حاضر باعنوان «نهادهاي غارتي و توسعه» بحث بر سر اين است كه كشورهاي توسعه‌يافته از نظر تاريخي داراي چه نهادها و سازمان‌هايي بودند و در چه شرايطي و چگونه اين نهادها و سازمان‌ها تغيير كردند و از چه مسيرهاي نهادي عبور كردند كه توسعه را امكان‌پذير ساخته است. در همين مقاله به اين نكته هم پرداخته شده كه آيا ايران شرايط عبور نهادي براي توسعه را دارد يا خير؟ و در چه شرايطي مي‌تواند موانع توسعه اقتصادي، سياسي و اجتماعي را پشت سر بگذارد؟ بنابراين مقاله جوامع از مراحلي عبور كرده‌اند تا به توسعه دست يابند؛ از مرحله دولت طبيعي نابالغ به دولت طبيعي بالغ و همچنين شرايط آستانه‌اي براي عبور و سپس ورود به توسعه. به نظر مي‌رسد اين مقاله مدعي است كه ايران هنوز از شرايط جامعه هرج‌ومرج و دولت طبيعي نابالغ عبور نكرده، چه رسد به مراحل بعدي.

دانلود مقاله